Ekspozita grupore “Kjo hapësirë u përket të gjithëve”, e cila do të hapet më 27 qershor 2025 (e premte) në orën 20:00 në Qendrën Jadro në Shkup, paraqet veprat e katër artistëve të rinj, të cilët për herë të parë prezantohen së bashku në këtë format. Xhemiliana Abdullova, Burxhu Musli, Marko Peçenoviq dhe Haris Muriq, megjithëse secili me poetikë të veçantë, në këtë ekspozitë janë të lidhur përmes kërkimit të guximshëm dhe eksperimentimit me shtresat ndërkulturore, identitare, gjinore dhe ndërdisiplinore të shoqërisë bashkëkohore postmoderne.
Në veprat e saj, Xhemiliana Abdullova fokusohet në identitetin rom, Romanipe, që është një thesar i traditave, historisë dhe gjithçkaje që e bën kulturën rome të veçantë dhe unike. E përballur me sfidën e kapjes së shpirtit të një kulture kaq të pasur dhe të larmishme si ajo rome, ajo përdor qasjen artivistike si një mjet të fuqishëm, përmes të cilit u kundërvihet paralelisht të gjitha stereotipeve dhe paragjykimeve që janë të pranishme në shoqërinë tonë patriarkale dhe tradicionale. Në praktikën e saj artistike deri më tani, Xhemiliana Abdullova ka realizuar disa video eksperimentale, është ilustratore e disa librave dhe autore e veprës “Një Kujtesë e Vogël Rome”. Ajo ka qenë pjesë e kastit të Festivalit të Filmit Amator “Fytyrat e Fshehura”, e Romano Ilo dhe Romaversitas.
Temat që zgjedh Burxhu Musli në veprat e saj janë thellësisht të lidhura me kulturën e grave nga shoqëritë lindore. Ajo eksploron identitetin femëror, perceptimin e seksualitetit femëror dhe kuptimin e tij në shoqëritë patriarkale. Përdor shpesh simbole folklorike dhe orientale, duke ndërthurur traditën me modernitetin. Ky dualitet krijon një narrativë të pasur që rezonon me betejat e së kaluarës dhe të tashmes të grave në këto rajone. Burxhu Musli është artiste multidisiplinare, finaliste e çmimit prestigjioz “DENES”, me dy ekspozita personale të kolazheve digjitale që trajtojnë temat e të drejtave dhe lirive të grave, veçanërisht në kulturat islame. Ajo gjithashtu punon fotografi, dizajn kostumesh dhe skenografi. Synon të integrojë vallëzimin dhe shprehjen trupore në praktikën e saj artistike.
Haris Muriq prezanton një përzgjedhje posterësh që janë pjesë e projektit të tij “When Do I Stop?” (“Kur Do të Ndalem?”), në kuadër të të cilit ka krijuar nga një poster çdo javë gjatë vitit 2024. Ky koncept i tij i ngjan një ditari vizual, ku pasqyron përvoja dhe ndjesi të ndryshme nga muzika, filmat dhe letërsia. Në ciklin “Kur Do të Ndalem?”, Harisi ndërthur me mjeshtëri fotografinë, kolazhin, vizatimin, tipografinë dhe poezinë dhe përmes tyre thellon kuptimet dhe shtresat e posterit, përtej kufijve të funksionit të tij komercial. Haris Muriq është dizajner grafik dhe artist vizual me një gamë të gjerë shprehjeje artistike, që shtrihet nga identitetet vizuale, kopertinat e albumeve muzikore, deri te posterët. Ajo që i sjell posterit është dashuria e tij për muzikën, poezinë, fotografinë dhe nostalgjinë, e shprehur në një kompozim që u jep kuptim të gjitha këtyre së bashku.
Në veprat e tij, Marko Peçenoviq ndërthur elementet e pikturës, vizatimit dhe ato tekstuale me një estetikë kaotike dhe të shtresëzuar. Tjetërsimi, format fantazmë dhe të fragmentuara flasin për subjektivitetin postmodern, përçarjen e vetes dhe tjetërsimin e shkaktuar nga media. Kundërvënia e simbolizmit fetar, fragmenteve mediatike dhe abstraksionit të dhunshëm në veprat e Peçenoviqit mund të interpretohet si një koment mbi identitetin post-jugosllav dhe traumën e kulturës bashkëkohore ballkanike nën ndikimin e kapitalizmit global. Marko Peçenoviq është i njohur në skenën alternative artistike si pjesë e disa bendëve dhe kolektivit “Gola planina” si muzikant, poet dhe artist vizual me ndjeshmëri postmoderniste.
Ekspozita grupore “Kjo Hapësirë u Përket të Gjithëve” është pjesë e projektit “Interkultura Hub Shkup”, i zbatuar nga OJQ Esperanca Qenra Kulturore Botërore, Instituti për Media dhe Analitikë IMA dhe KSP Qendra Jadro Shkup. Brenda këtij projekti, fokus i veçantë është vendosur mbi kulturën e komuniteteve të vogla, si një nga pjesët më të cenueshme dhe të neglizhuara të ekosistemit kulturor në vend. Prej vitesh, artistët që kultivojnë artin dhe kulturën e komuniteteve të vogla nuk kanë marrë mbështetjen e duhur nga ministritë përkatëse. Pa mbështetje adekuate, arti dhe kultura e këtyre komuniteteve nuk mund të zhvillohen vërtet. Kjo rrezikon jo vetëm diversitetin si një nga shtyllat kryesore të politikave kulturore bashkëkohore të rekomanduara nga UNESCO, por edhe multikulturalizmin si një veçori dhe vlerë e shoqërisë sonë. Me këtë ekspozitë, KSP Qendra Jadro dhe partnerët e projektit duan t’u japin mundësi këtyre artistëve të rinj, por të dëshmuar, që të prezantohen më denjësisht para publikut në Shkup.
Projekti mbështetet nga programi “VAHA 3: Rimarrja e Hapësirave Publike përmes Artit dhe Kulturës në Solidaritet”. VAHA është një iniciativë e Anadolu Kültür dhe Zusa, e financuar nga Fondacioni Mercator dhe Fondacioni Evropian për Kulturë.
—



