“Kush ka frikë nga kulturat e të Tjerëve?” është tema e debatit publik që do të mbahet në Qendrën Jadro në Shkup të premten (30 maj 2025), në ora 18:30. Folës do të jenë Almira Papiq, Suad Skenderi dhe Xhabir Doko, ndërsa moderatore Amona Zemon.
Kultura e komuniteteve më të vogla është një nga segmentet më të prekshme dhe të lëna pas dore të ekosistemit tonë kulturor: artistët dhe shoqatat që e kanë kultivuar atë për një kohë të gjatë tregojnë se nuk kanë mbështetje të vërtetë nga shteti ose fondacionet e huaja. Edhe pse ka iniciativa të tilla si “Dekada e Romëve” dhe Strategjia për Një Shoqëri dhe Interkulturalizëm, kapacitetet ndërtohen vështirë, organizatat stagnojnë dhe planet për institucionet kulturore të komuniteteve shtyhen vazhdimisht. Pa mbështetje sistemike, një art i tillë nuk mund të lulëzojë; festimet protokollare dhe projektet e vogla sporadike janë të pamjaftueshme për ambiciet e tyre. Kjo kërcënon jo vetëm diversitetin si një shtyllë kryesore e politikave kulturore të UNESCO-s, por gjithashtu edhe multikulturalizmin si një vlerë themelore të shoqërisë sonë.
Në këtë debat, artistë dhe aktivistë të rinj, por edhe me përvojë angazhimi në institucionet kulturore dhe shoqatat e komuniteteve më të vogla, do të japin vështrim të situatës aktuale, do të nxjerrin në pah problemet, por edhe do të japin propozime për tejkalimin e situatës. Ata gjithashtu do t’u bëjnë thirrje institucioneve për mbështetje më të madhe për kulturën e komuniteteve.
Almira Papiq është mësuese, publiciste dhe redaktore, e njohur për përkushtimin e saj ndaj afirmimit të gjuhës dhe kulturës boshnjake në Maqedoninë e Veriut. Ajo është autore e disa veprave, përfshirë fjalorin e parë maqedonisht-boshnjakisht. Redaktore e gazetës së vetme në gjuhën boshnjake “Shadërvan”, e cila përfaqëson një platformë të rëndësishme për dialog multikulturor. Me angazhimin e saj, Papiq lë një gjurmë të thellë në arsim dhe letërsi.
Suad Skenderi është një nga themeluesit e Institutit për Kërkime dhe Analiza të Politikave – Romalitiko dhe menaxhues i programit për Politikë. Ka diplomuar shkenca politike, marrëdhënie ndërkombëtare dhe gazetari në Universitetin FON, e më pas ka diplomë master nga Universiteti i Evropës Qendrore në Budapest në shkenca politike me specializim në metodologjinë e kërkimit. Ka qenë hulumtues në ThinkYoung në Bruksel, Integrimi i Romëve 2020 në Beograd dhe koordinator i Institutit Evropian të Romëve për Arte dhe Kulturë për Maqedoninë. Përpara themelimit të institutit, ka punuar në Shoqatën Humanitare dhe Bamirëse të Romëve – “Hëna” – Gostivar si asistent në sektorin e të drejtave të njeriut dhe marrëdhënieve ndëretnike, e më pas si koordinator për iniciativa rinore. Puna e tij është botuar në shumë revista akademike, kërkime, libra, opinione dhe punime të tjera.
Xhabir Doko është regjisor teatri me përvojë të gjerë në aktivizmin për të drejtat e njeriut, demokracinë dhe diversitetin kulturor. Puna e tij përqendrohet në komunitetin turk në Maqedoninë e Veriut, por ai gjithashtu ndjek në mënyrë aktive sfidat e komuniteteve të tjera etnike në fushat e arsimit, përfaqësimit kulturor dhe institucional. Për dy vjet, ai ishte zëvendës-ministër në Ministrinë e Marrëdhënieve Ndërmjet Komuniteteve, ku ka punuar në forcimin e të drejtave dhe dukshmërisë së komuniteteve. Ai beson thellësisht në fuqinë e artit dhe aktivizmit kolektiv si mjete për ndryshime shoqërore.
Amona Zemon është politikologe me fokus në të drejtat e njeriut dhe mosdiskriminimin. Deri vonë, ajo ishte bashkëpunëtore në Këshillin e Evropës në Strasburg, ku punoi në fushën e mbrojtjes së të drejtave të pakicave kombëtare dhe gjuhëve të pakicave. Ajo zhvillon angazhimin e saj akademik në Universitetin e Gracit, Austri, në studimet e saj të masterit mbi Evropën Juglindore. Qasja e saj kombinon angazhimin kërkimor me angazhimin praktik, me qëllim që të kontribuojë për shoqëri më të drejta, më gjithëpërfshirëse dhe demokratike.
Debati publik është pjesë e projektit “Intercultural Hub” i Qendrës Botërore Kulturore Esperanza, Institutit për Media dhe Analitikë IMA dhe Qendrës Jadro – Shkup, i cili mbështetet nga programi “Vaha 3: Kthimi i Hapësirave Publike përmes Artit dhe Kulturës në Solidaritet”. Vaha është një Iniciativë e Anadolu Kultur dhe Zusa, e financuar nga Fondacioni Mercator dhe Fondacioni Kulturor Evropian.
—



